5.9 C
İstanbul
14 Aralık 2018
Astrofizik Astronomi

Yıldız Astrofiziği: Kappa Mekanizması

Yıldızlar enerjilerinin büyük bir kısmını fotonlar aracılığıyla dışarıya salarlar. Fakat yıldız da bir madde olduğundan belirli bir geçirgenliğe (κ) sahiptir. Opaklık (saydamsızlık) olarak ifade ettiğimiz bu kavram, yıldızın belirli bir katmanında ne kadar enerjinin soğurulduğunu ifade etmek için kullanılır. Yıldızın farklı katmanları, sahip olduğu farklı parametrelerden ötürü farklı geçirgenliklere sahiptir. Dolayısıyla enerji akışı, yıldızın bu parametrelerine bağlı olarak farklı katmanlarda farklı şekillerdedir.

Bazı titreşim yapan yıldızlar, Eddington tarafından valf (ya da vana) mekanizması olarak adlandırılan bir hareket gerçekleştirir. Bugün biz bu mekanizmaya, buna sebep olan temel etken olan opaklıktan (κ) ötürü kappa mekanizması diyoruz. Tıpkı bir araba motorundaki valfin yaptığı gibi, içeriye enerjinin dolması, birden ateşlenerek boşalması ve tekrar dolarak bu sürecin bir çevrim halinde gerçekleşmesi üzerine kuruludur. Yalnızca yıldızda bu değişim Kappa’nın artıp azalmasıyla çalışır.

Kappa, maddenin ışınıma karşı direnci olarak ifade edilebilir ve sıcaklıkla ters ilişkilidir. Sıcaklık ne kadar fazla olursa Kappa(opaklık) o kadar az olur. Böylece enerji kolaylıkla dışarıya akabilir. Bunun sebebi mikroskobik boyutta gerçekleşen iyonlaşmadan kaynaklanır. Sıcaklık arttıkça iyonlaşma arttığından, iyonların boyutları küçülür. Böylece ışınım daha kolay ilerler yani opaklık azalır.

Kappa mekanizmasının gerçekleşmesine sebep olan durum ise, sıcaklığın artması durumunda kappanın da artmasıdır. Farz edelim ki yıldız bir miktar büzülüyor. Bu büzülmeye eşlik edecek olan şey sıcaklığın artışıdır. Eğer ki sıcaklık artarken opaklık artarsa, içerideki enerjinin dışarıya çıkması zorlaşır. Dolayısıyla dış katmanlara enerji akışı gerçekleşmediğinden, yıldız büzülmeye devam eder. Ta ki sıcaklık opaklığı azaltana kadar. Opaklığın azalmasıyla birlikte biriken enerji dışarıya doğru bir anda boşalır. Enerji boşaldığında, yıldız artık olması gerekenden fazla şişmiştir. Dolayısıyla tekrar büzülmeye başlar ve bu süreç böyle devam eder. Tıpkı bir araba motorunun çalışması gibi.

Sıcaklık artarken opaklığın artmasına sebep olan durum ise mikroskobik ölçekte gerçekleşir. Eğer sıcaklığın artmasıyla iyonlaşma yerine uyartılma daha baskınsa, bu kez iyonların boyutları küçülmek yerine daha da büyüyecektir. Dolayısıyla ışınım daha zor bir şekilde ilerleyecek yani opaklık artacaktır. Ta ki sıcaklığın daha da artıp uyartılan bu iyonları iyonlaştırıp boyutlarını küçültene kadar.

Ögetay Kayalı

Referanslar
1. K.S. de Boer and W. Seggewiss, Stars and Stellar Evolution
2. Mutlu Yıldız, Astrofiziğe Giriş ders notları

Bize destek olarak daha çok içerik üretmemize katkıda bulunun!

Related posts

Falcon Heavy Sayesinde Asteroit Madenciliği Gerçekleşebilir!

Ayşe Ege Palaz

Yıldız Astrofiziği: Yıldızlarda Dönme

Ögetay Kayalı

Neden Yeşil Yıldız Yoktur?

Ögetay Kayalı

4 yorumlar

Yıldız Astrofiziği: Kappa Mekanizması - Habergaraj.com 13 Mayıs 2017 at 21:00

[…] Kaynaktan Oku bir color com habergaraj org rasyonalist Rasyonalist.org utm yıldız […]

Su Altında Ateş Edersek Ne Olur? | Rasyonalist.org 28 Haziran 2017 at 09:31

[…] tıpkı bu süreçte olduğu gibi günler mertebesinde ciddi anlamda şişip büzüşürler (Bkz. Yıldız Astrofiziği: Kappa (Vana) Mekanizması). Benzeri şekilde evrenin oluşumu sırasında da, tıpkı bir yayın esneyip gerilmesi […]

Yorum Bırakın