SağlıkBiyolojiCanlılık

Sarımsak ve Faydaları, Sarımsak Neye İyi Gelir?

Hikayenin Öne Çıkanları
  • Sarımsak Hakkında
  • Sarımsak (Taze) Besin İçeriği
  • Soğuk Algınlığı Gibi Hastalıklarda Yardımcıdır
  • Yüksek Tansiyonu Düşürür
  • Kolesterol Seviyelerini Düzenler
  • Alzheimer ve Demansı Önleyen Antioksidanlar İçerir
  • Mide Rahatsızlıklarına Yardımcı Olabilir
  • Kireçlenme (Osteoartrit) Semptomlarını Zayıflatır
  • Kurşun Zehirlenmesinde Tedavi Edicidir

Sarımsak ve faydalarını duymayanımız yoktur, zira namı kendisinden önce gelir. Öyle ki sarımsak, geçmiş çağlardan bu yana, bu şifalı özelliği nedeniyle sıklıkla tüketilmektedir. Ayrıca eklendiği yemeklere kattığı şahane aroması, eminiz ki birçoğumuzun iştahını açar. Sarımsağın halk arasında bilinen bu şifalı etkisi, elbette ki bilim dünyasının da uzun yıllardır ilgi odağı olmuş durumda. Yapılan araştırmalar, sarımsağın ne tür faydaları olduğunu, sağlığımız açısından nelere iyi geldiğini net bir şekilde ortaya koyuyor. Fakat bunların yanında, halk arasında bilinen bazı yanlışlara da değinmek gerekiyor.

Sarımsak Hakkında

Sarımsak, Latince adıyla Allium sativum, aslında soğanların dahil olduğu Allium cinsine ait bir türdür. Bizlerin de bildiği en yakın akrabaları soğan, arpacık soğanı ve frenk soğanıdır. Çok yıllık bir bitki olsa da göreli olarak soğuk havaları tercih ettiğinden genellikle Ekim-Mart döneminde ekilir ve Mayıs-Eylül döneminde toplanır. Depolanması için çürümemesi adına kurutulması gerekir.

Sarımsak, şifalı özelliğinin önemli bir kısmını allicin adı verilen bir organosülfür bileşenine borçludur. Allicin; sarımsak ezildiğinde veya kesildiğinde ortaya çıkar ve kısa süre içinde bozunur [1]. Yani taze bir şekilde tüketildiğinde sağlığa çok daha faydalıdır, ne yazık ki zaman geçtikçe bu etkisi önemli ölçüde azalır. Elbette ki sarımsağın tüm faydası allicin kaynaklı değildir. Diallyl disulfide ve s-allyl cysteine bileşenlerinin de sağlığa olan katkıları bilinmektedir [2].

Sarımsaktan maksimum faydayı alabilmek için, onu kestikten veya ezdikten hemen sonra tüketmek gerekir.

Bazen akvaryum hobisinde, antimikrobiyal katkılarından dolayı balıkları iyileştirmek için sarımsaklı yemler tercih edilir. Allicin’in bahsettiğimiz durumundan ötürü, bu amaçla hazırlanan yemlerde maksimum verimlilik için sarımsak kesildiği verilmelidir.


Sarımsak (Taze) Besin İçeriği (100 gram)

  • Enerji: 149/623 (kcal/kJ)
  • Su: 58.58 g
  • Protein: 6.3 g
  • Yağ: 0.5 g
  • Karbohidrat: 33.06 g
  • Lif: 2.1 g
  • Ca: 181 mg
  • Fe: 1.7 mg
  • Mg: 25 mg
  • P: 153 mg
  • K: 401 mg
  • Na: 17 mg
  • Zn: 1.16 mg
  • Cu: 0. 299 mg
  • Mn: 1.672 mg
  • Se: 14.2 µg
  • C Vitamini: 31. 2 mg
  • B6 Vitamini: 1.235 mg
  • E Vitamini: 0.08 mg
  • K Vitamini: 1.7 µg

Besin içeriği referansı [15].


garlic sarımsak diş kapak

Soğuk Algınlığı Gibi Hastalıklarda Yardımcıdır

Ekim ve Şubat ayları arasında 146 kişi üzerinde yürütülen 12 haftalık bir çalışmada, sarımsağın soğuk algınlığı üzerindeki olumlu etkileri gözlendi. Gündelik olarak sarımsak tüketenler, tüketmeyen plasebo grubuna göre %65 oranında daha az soğuk algınlığına yakalandılar. Aynı zamanda hastalığın semtpomları sarımsak tüketenlerde yalnızca 1.5 gün sürerken, tüketmeyen grupta 5 gün kadar sürdü [3].

120 kişi ile yapılan bir diğer çalışmada, 60 kişilik bir gruba günde 2.56 gram sarımsak özü verilerek farklılıklar gözlendi. Sonuçta, sarımsak özünü tüketen grubun soğuk algınlığı veya grip olarak geçirdiği günler diğer gruba kıyaslandığında, %61 oranında daha az geçirdikleri görüldü [4].


Yüksek Tansiyonu Düşürür

Kalp krizi gibi birçok hastalığa neden olarak her yıl dünyada en çok ölümlerden sorumlu olan hastalıkların nedenlerinden biri de ne yazık ki yüksek tansiyondur.

24 hafta boyunca 300-1500 mg sarımsak tabletleri verilen hasta gruplarında, Atenolol ilacını kullanan gruba kıyaslanabilir ölçüde tansiyonda düşme gözlendi [5].


Kolesterol Seviyelerini Düzenler

Sarımsak, yüksek kolesterol hastalarında toplam kolesterol ve LDL (kötü) kolesterol seviyesini düşürmektedir. Fakat her ne kadar plasebo grubuna göre farklılıkları belli olsa da, etkileri çok büyük değildir. Dolayısıyla yüksek kolesterolün sarımsakla tedavisi oldukça tartışmalı bir konudur [6].

150 hasta üzerinde yapılan bir başka çalışmada hastalara 400 mg sarımsağa eşdeğer sarımsak tozu tableti (1 mg allicin) verilerek plasebo grubuyla farklılıkları gözlenmiştir. Sarımsak alan hastalarda, toplam kolesterol seviyesi %12 oranında düşerken, LDL (kötü) kolesterol seviyesi %17 oranında düşmüş ve HDL (iyi) kolesterol seviyesi de %16 artmıştır [7].


Alzheimer ve Demansı Önleyen Antioksidanlar İçerir

Oksidatif etkilerin, yaşlanma üzerinde olan etkileri bilinmektedir. Bu tür etkiler, antioksidan tüketimiyle azaltılabilir [8]. Sarımsak, bu sürece yardımcı olan antioksidanlar içerdeğinden Alzheimer ve Demans gibi hastalıklara da pozitif bir katkıda bulunabilir [9].

Yıllandırılmış sarımsak, taze sarımsağa göre daha yüksek antioksidan profiline sahiptir [10]. Yapılan klinik çalışmalarda yıllandırılmış sarımsak tüketiminin demansa ve kalp hastalıklarına karşı pozitif katkıları olduğu gösterilmiştir [11].


Mide Rahatsızlıklarına Yardımcı Olabilir

Gastrit, ülser ve bunlara bağlı kanser gibi birçok rahatsızlığa neden olan Helicobacter pylori‘nin antibiyotik tedavileri, oluşturulan dirençten ötürü hala oldukça tartışmalıdır. Bazı antibiyotiklerle ve sarımsakla birlikte yapılan çalışmalar bu konuda sarımsağın umut verici yanlarını göstermektedir.

Omeprazole ve sarımsak ile yapılan bir çalışmada, bu ikisinin sinerjik bir etkiyle Helicobacter pylori üzerinde daha etkili olduğu görülmüştür. Fakat amoxycillin, clarithromycin veya metronidazole ile sarımsağın birlikte kullanımında sinerjik veya antagonistik bir etki görülememiştir [16].

Sarımsağa karşı geliştirilen bir direnç bilinmediğinden ötürü, bu nedenle tedaviye yardımcı bir etkisi olabileceği düşünülmektedir.

Kireçlenme (Osteoartrit) Semptomlarını Zayıflatır

Dejeneratif bir eklem hastalığı olaran osteoartirtte (OA) kronik ağrılar yaşanmaktadır. Bunun sebepleri adipocytokines, resistin, adipositokinler, resistin ve TNF-α olabilir [12].

Yapılan 12 haftalık bir çalışmada sarımsak kullanımına bağlı olarak resistin seviyesinde bir düşüş gözlenirken TNF-α değerinde bir düşüş gözlenmemiştir. Fakat hastaların ağrılarının %22 oranında azaldığı tespit edilmiştir [14].


Kurşun Zehirlenmesinde Tedavi Edicidir

Yapılan bir çalışmada, araba bataryası fabrikası çalışanı olan ve kurşuna maruz kalan 117 çalışanın kanlarındaki kurşun miktarı incelendi. Bunlardan bazılarına 4 hafta boyunca sarımsak, bazılarına ise d-penicillamine verildi. Sonuçlarda sarımsağın, d-penicillamine kadar işlevsel olduğu hatta baş ağrısı ve tansiyon gibi belirtileri de azalttığı ortaya konuldu. Bunun yanında sarımsak grubunda, d-penicillamine ilacı alanlarda olan yan etkiler görülmedi [13].

Dolayısıyla araştırmanın sonucunda sarımsak, zayıf ve orta düzeydeki kurşun zehirlenmelerinde tedavi olarak önerilebilir olarak gösterildi [13].

Burada yer alan bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hiçbiri sağlık tavsiyesi değildir. Eğer sağlığınızla ilgili bir durum söz konusuysa, muhakkak sağlık uzmanına danışınız.

Hazırlayan: Ögetay Kayalı

Referanslar
1. Borlinghaus J, Albrecht F, Gruhlke MC, Nwachukwu ID, Slusarenko AJ. Allicin: chemistry and biological properties. Molecules. 2014;19(8):12591-12618. Published 2014 Aug 19. doi:10.3390/molecules190812591
2. Zarezadeh M, Baluchnejadmojarad T, Kiasalari Z, Afshin-Majd S, Roghani M. Garlic active constituent s-allyl cysteine protects against lipopolysaccharide-induced cognitive deficits in the rat: Possible involved mechanisms. Eur J Pharmacol. 2017;795:13-21. doi:10.1016/j.ejphar.2016.11.051
3. Josling P. Preventing the common cold with a garlic supplement: a double-blind, placebo-controlled survey. Adv Ther. 2001;18(4):189-193. doi:10.1007/BF02850113
4. Nantz MP, Rowe CA, Muller CE, Creasy RA, Stanilka JM, Percival SS. Supplementation with aged garlic extract improves both NK and γδ-T cell function and reduces the severity of cold and flu symptoms: a randomized, double-blind, placebo-controlled nutrition intervention. Clin Nutr. 2012;31(3):337-344. doi:10.1016/j.clnu.2011.11.019
5. Ashraf R, Khan RA, Ashraf I, Qureshi AA. Effects of Allium sativum (garlic) on systolic and diastolic blood pressure in patients with essential hypertension. Pak J Pharm Sci. 2013;26(5):859-863.
6. Stevinson C, Pittler MH, Ernst E. Garlic for treating hypercholesterolemia. A meta-analysis of randomized clinical trials. Ann Intern Med. 2000;133(6):420-429. doi:10.7326/0003-4819-133-6-200009190-00009
7. Kojuri J, Vosoughi AR, Akrami M. Effects of anethum graveolens and garlic on lipid profile in hyperlipidemic patients. Lipids Health Dis. 2007;6:5. Published 2007 Mar 1. doi:10.1186/1476-511X-6-5
8. Liguori, I., Russo, G., Curcio, F., Bulli, G., Aran, L., Della-Morte, D., Gargiulo, G., Testa, G., Cacciatore, F., Bonaduce, D., & Abete, P. (2018). Oxidative stress, aging, and diseases. Clinical interventions in aging, 13, 757–772. https://doi.org/10.2147/CIA.S158513
9. Carmia Borek, Antioxidant Health Effects of Aged Garlic Extract, The Journal of Nutrition, Volume 131, Issue 3, March 2001, Pages 1010S–1015S, https://doi.org/10.1093/jn/131.3.1010S
10. Elosta, A., Slevin, M., Rahman, K., & Ahmed, N. (2017). Aged garlic has more potent antiglycation and antioxidant properties compared to fresh garlic extract in vitro. Scientific reports, 7, 39613. https://doi.org/10.1038/srep39613
11. Carmia Borek, Garlic Reduces Dementia and Heart-Disease Risk, The Journal of Nutrition, Volume 136, Issue 3, March 2006, Pages 810S–812S, https://doi.org/10.1093/jn/136.3.810S
12. WebMD, How Does TNF Cause Inflammation? <https://www.webmd.com/rheumatoid-arthritis/how-does-tnf-cause-inflammation>
13. Kianoush S, Balali-Mood M, Mousavi SR, et al. Comparison of therapeutic effects of garlic and d-Penicillamine in patients with chronic occupational lead poisoning. Basic Clin Pharmacol Toxicol. 2012;110(5):476-481. doi:10.1111/j.1742-7843.2011.00841.x
14. Dehghani S, Alipoor E, Salimzadeh A, et al. The effect of a garlic supplement on the pro-inflammatory adipocytokines, resistin and tumor necrosis factor-alpha, and on pain severity, in overweight or obese women with knee osteoarthritis. Phytomedicine. 2018;48:70-75. doi:10.1016/j.phymed.2018.04.060
15. FoodData Central, U.S. Department of Agriculture, <https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/169230/nutrients>
16. Jonkers D, van den Broek E, van Dooren I, et al. Antibacterial effect of garlic and omeprazole on Helicobacter pylori. J Antimicrob Chemother. 1999;43(6):837-839. doi:10.1093/jac/43.6.837

Bu yazı ilk 02/07/2020 tarihinde yayınlanmıştır.

Ögetay Kayalı

Rasyonalist kurucu, editör ve kıdemli yazar. NASA'nın APOD platformunda görevli olmak üzere, Michigan Tech. Üniversitesinde araştırma görevlisi olarak Astrofizik üzerine doktora yapmaktadır. Ege Üni. Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümünden birincilikle mezun olduktan sonra bir yıl kozmoloji üzerine yüksek lisans, ardından bir yıl da İzmir Uluslararası Biyotıp ve Genom Merkezinde Moleküler Biyoloji ve Genetik üzerine yüksek lisans yapmıştır.
Başa dön tuşu
Bilim dünyasındaki önemli gelişmelerden haberdar olmak için haftalık/aylık bültenimize abone olun.
Devam ederek gizlilik politikasını kabul etmiş olursunuz.