Sahte BilimPopüler Bilim

Kutuplarda Ay Güneş Önünden Geçiyor İddiasıyla Paylaşılan Video

Son günlerde “Kanada ve Rusya arasındaki kutup bölgesinde Ay Güneş önünden geçiyor” iddiasıyla paylaşılan videonun viral olduğunu fark ettik. Bu videoda devasa bir Ay, birkaç saniye içerisinde evrelerini değiştirip, daha da büyüyerek, yanında küçücük kalan Güneş’in önünden hızlıca geçip bir Güneş tutulmasına neden oluyor.

Bu video gerçekleri hiçbir şekilde yansıtmamaktadır ve tamamen bir dijital manipülasyondur.

kutuplarda ay güneş önünden geçiyor iddiasıyla paylaşılan video

Videonun Tiktok’ta CGI/VFX sanatçısı tarafından paylaşıldığı görülüyor. Aynı ismin daha önce yaptığı ve bilimsel dezenformasyona neden olan çalışmalar, Malumatfuruş tarafından bir Twitter zincirinde paylaşılmış paylaşılmış. İlgili videoya, eğer hemen aşağıda görünmüyorsa, şu bağlantıdan ulaşılabilir.

Yanlış Olduğu Nasıl Anlaşılır?

Bu video, şu ana kadar gördüklerimiz arasında hatalı olduğu en bariz olanı olabilir. Her ne kadar olan olay astronomi bilgisiyle açık bir şekilde çürütülse de, fotoğrafçılık deneyimi olan birisi tarafından da sezgisel olarak hatalı olduğu fark edilebilir.

Astronomik Açıklama

Ay’ın gökyüzündeki büyüklüğü, onun Dünya’ya olan uzaklığı ve gerçek çapıyla alakalıdır. Ay’ın Dünya’ya ortalama uzaklığı 384,000 kilometre ve yarıçapı 1,737 kilometredir. Bu da onu gökyüzünde yaklaşım yarım derecelik bir boyutta görmemiz anlamına gelir. Zaman zaman yakınlaşıp uzaklaşsa da bu miktar, profesyonel bir gözün bile fark edebileceği düzeyde değildir.

Dünya’nın yarıçapının 6,371 kilometre olduğunu hesaba katacak olursak, Dünya’nın farklı bir konumundan Ay’a bakmanın, Ay’ın büyüklüğünü fark edilebilir bir miktarda değiştirmeyeceğini görürüz. Çünkü bu değer 384,000 kilometrenin yanında çok küçüktür.

ay en yakin en uzak en buyuk gorundugu durum Kutuplarda Ay Güneş Önünden Geçiyor İddiasıyla Paylaşılan Video
Ay’ın gökyüzünde en büyük ve en küçük olduğu durumlardaki gerçek farkı. Gökyüzünde bu farkı anlamak çeşitli illüzyonlar sebebiyle pek mümkün olmuyor.

Bir diğer hata da Ay’ın gökyüzündeki hareketinin bu kadar hızlı olması durumu. Gök cisimlerinin gökyüzündeki hareketi, aslında Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hareketiyle ilişkilidir. Bir yıldız bulunduğu konuma, yaklaşık 24 saat sonra tekrar gelir (360 derecelik bir dönüş). Ay gibi yakın gök cisimleri, kendi yörünge hareketlerinden dolayı, 24 saatten biraz daha farklı bir saatte aynı noktaya ulaşır. Bu sapma günde yaklaşık 13 derecedir. Bu da yaklaşık 50 dakikalık bir sapmaya karşılık gelir. Yani gökyüzündeki tam hareketini tamamlaması yaklaşık 23 saat sürer şeklinde de yorumlayabiliriz. Oysa ki videoda bu saniyeler sürüyor. Böyle bir durumda Ay’ın yörünge hızı o kadar büyüktür ki yörüngede kalması mümkün olamaz.

Keza bu hareket, Dünya’nın her yerinden yaklaşık olarak aynı görünür. Çünkü olay Dünya’nın dönüşüyle alakalıdır. Sadece gökyüzündeki konumu değişiklik gösterebilir.

Buna ek olarak Ay’ın gökyüzünde ve kendi etrafında yaptığı absürt dönüşten de anlaşılacağı üzere, yakınımızdaki (ama görünmeyen) bir cismin etrafında yörünge hareketi yaparken Dünya’ya inanılmaz bir biçimde yaklaşıyor. Bu tür bir gelgit kuvvetinin neden olacağı şeyler bir yana, bu şekilde bir üçlü sistemin olmayacağını da biliyoruz.

Video Açıklaması

Videoda en rahatsız edici durum, görüntüdeki hareketlilik. Bazı telefoto lensler ile Ay’a bu denli olmasa da yaklaşabilmek mümkün. Fakat bu kadar yakınlaşma durumunda, el titremesini bırakıp, sabit bir tripoda esen bir rüzgar bile belirgin bir titreşim yaratır. Ay’ın bu hızlı hareketini takip edebilmek için yapılacak bir hareket ise bu kadar yumuşak (yapay) olmayan bir titreşime neden olacaktır. Hiç kuşkusuz bu da yapay olarak kurgu sırasında videoya eklenebilirdi.

Aynı şekilde videoda ses olarak bas bir sesin geldiği duyulmakta. Genelde bu tür içeriklerde bir gerilim hissiyatı katmak için bu yapılmaktadır. Benzer şekilde tutulma başlangıç ve bitişininde de bir ses değişimi duyuluyor. Bu da videoyla ilişkilendirilecek bir hissiyat yaratmak için sonradan verilmiş gibi görünüyor. Bu tür dezenformasyonlara neden olan içeriklerde, böyle efektler yaygın olarak görülüyor, çünkü içgüdüsel olarak inandırıcılığı da artırmakta ve benzer amaçlarla sinema endüstrisinde sıkça kullanılmaktadır.

İlgili Yardımcı İçerikler

Ay İllüzyonu: Ay Ufukta Neden Daha Büyük Görünür?
Ay’ın En Büyük Göründüğü Durumlar (Zamanlar)


Hazırlayan: Ögetay Kayalı

Ögetay Kayalı

Rasyonalist kurucu, editör ve kıdemli yazar. NASA'nın APOD platformunda görevli olmak üzere, Michigan Tech. Üniversitesinde araştırma görevlisi olarak Astrofizik üzerine doktora yapmaktadır. Ege Üni. Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümünden birincilikle mezun olduktan sonra bir yıl kozmoloji üzerine yüksek lisans, ardından bir yıl da İzmir Uluslararası Biyotıp ve Genom Merkezinde Moleküler Biyoloji ve Genetik üzerine yüksek lisans yapmıştır.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button