AstronomiEvrenKozmoloji

Kuazar Nedir?

Kuazar ismi quasi-stellar object (QSO), yani yarı yıldızsı cisim kelimesinden türemiştir. Nokta kaynak gibi göründüklerinden dolayı, ilk gözlendiklerinde yıldız oldukları düşünülmüştür. Fakat uzaklıkları ve tayfları incelendiğinde yıldız olmadıkları ortaya çıkmıştır.

Kuazarların, merkezlerinde yer alan bir süper kütleli karadelik (SMBH) ve bunun etrafındaki toplanma diskinde bulunan gaz tarafından enerjisini sağladığı düşünülmektedir.

Toplanma diskinde bulunan gaz zamanla karadeliğin üzerine doğru çöktükçe; X-ışını, moröte, görünür bölge, kızılöte ve radyo olmak üzere çeşitli dalga boylarından elektromanyetik ışıma saçar. En parlak kuazarlar, saniyede 1048 erg‘lik bir enerji çıkışı oluşturabilir ki bu da Samanyolu gibi büyük galaksilerin yaptığı ışımadan binlerce kat daha fazladır.

Farklılık Yaratan Bir Özellik

Kuazarlar bir aktif galaksi çekirdeğidir (AGN‘dir). Bir fikre göre AGN’ler (kuazar, blazar, seyfert, radyo galaksi vb.) aslında aynı cisimlerdir. Fakat onlara olan bakış açımıza göre farklı özellikler gösterdiğinden ötürü, farklı cisimler gibi algılanırlar. Kuazarlar da bu grubun bir üyesidir.

Fakat ilginç bir biçimde, diğer AGN’ler etrafımızda rastgele uzaklıklarda dağılmış olmalarına rağmen, kuazarlar çoğunlukla bizden uzakta yer alır (yüksek kırmızıya kayma gösterirler). Gözlenen en uzak kuazar z=7.085 değerine sahiptir. Yani bir başka deyişle o kadar uzaktır ki, bu kuazara baktığımızda gördüğümüz manzara, evrenin 800 milyon yıl yaşındaki haline denk düşer.

Ögetay Kayalı


Referanslar

1. Coles, P., & Lucchin, F. (2002). Cosmology: The Origin and Evolution of Cosmic Structure. Wiley.
2. Kılınç C., Ege Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri, Galaksiler ve Kozmoloji ders notları
3. Maiolino, R., & Rieke, G. H. (1995). Low-Luminosity and Obscured Seyfert Nuclei in Nearby Galaxies. The Astrophysical Journal, 454, 95. https://doi.org/10.1086/176468
4. Mortlock, D. J., Warren, S. J., Venemans, B. P., Patel, M., Hewett, P. C., McMahon, R. G., … Röttgering, H. J. A. (2011). A luminous quasar at a redshift of z = 7.085. Nature, 474(7353), 616–619. https://doi.org/10.1038/nature10159
5. Wu, X.-B., Wang, F., Fan, X., Yi, W., Zuo, W., Bian, F., … Beletsky, Y. (2015). An ultraluminous quasar with a twelve-billion-solar-mass black hole at redshift 6.30. Nature, 518(7540), 512–515. https://doi.org/10.1038/nature14241

Etiketler

Ögetay Kayalı

Rasyonalist kurucu, editör ve yazar. Michigan Tech. Üniversitesi Fizik bölümünde araştırma görevlisi olarak doktorasını yapmaktadır. Öncesinde Ege Üni. Astronomi bölümünden birincilikle mezun olup burada bir yıl kozmoloji üzerine yüksek lisans yapmıştır. Ayrıca İzmir Biyotıp ve Genom Enstitüsünde, Moleküler Biyoloji ve Genetik bölümünde bir yıl yüksek lisansını gerçekleştirdiği sırada lazerli biyofotonik görüntüleme teknikleri üzerine çalışmalarda bulunmuştur.

Bir cevap yazın

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı