Popüler Bilim

Kızılötesi Kamerada Neden Görünürüz?

Özellikle askeri amaçlarla kullanılan kızılötesi kameralar, gece dahi insanların görünmesini sağlar. Aslında bu kameralar da normal kameralar gibi çalışır, fakat gerçekleşen olay biraz daha farklıdır. Belki de soruyu şu şekilde sormak daha uygundur: Bir şeyler neden kızılötesi kamerada görünür? 

Bir Cismi Nasıl Görürüz?

Bir nesnenin görülebilmesi için iki temel durum vardır: Birincisi gündelik hayatta en çok deneyimlediğimiz, bir ışık kaynağından çıkan fotonların, cisimden yansıyarak gözümüze ulaşmasıdır. Cisim ışığın belirli dalga boylarını soğururken, belirli dalga boylarını yansıtır; bu da onun spesifik bir renkte görünmesine sebep olur. İkinci durum ise, kaynağın kendisinin gözlemidir. Kaynak sıcak bir cisimdir ve kendi ışımasını yapar çünkü belirli bir sıcaklığa sahip her cisim ışıma yapar (bkz. Yıldız Astrofiziği: Kara Cisim Işıması).

Cevap da tam olarak burada yatmaktadır. Her cisim, sahip olduğu sıcaklıktan ötürü bir ışıma yapar. Eğer cismin sıcaklığı binlerce dereceyse, bu ışıma görünür dalga boyunda olur. Bu yüzden ısınan bir demir kızarır, daha da ısınırsa parlak bir beyaza döner. Sıcak yıldızların mavi, soğuk yıldızların ise kırmızı olması da bu nedenledir. Çünkü cisim ısındıkça, yüksek enerjili bölgede yaptığı ışıma daha fazla artar. Mavi ışık daha yüksek enerjili olduğundan, mavi yıldızlar kırmızıya göre daha sıcaktır.

termal kamera kızılötesi kameraHer cisim gibi, bizlerin de bir sıcaklığı var. Vücut sıcaklığımızdaki bir kara cisim ise ışımasını en çok kızılötede yapar (bkz. Yıldız Astrofiziği: Wien Kayma Yasası). Yani aslında bizler birer kızılöte ışık kaynağıyız. Gündelik hayatta birbirimizi görmemiz, bir ışık kaynağından gelen fotonların bize çarpıp yansımasıyla gerçekleşirken, eğer kızılöte görebiliyor olsaydık, kendimiz birer ışık kaynağı olacaktık. Kızılötesi kameranın yaptığı da tam olarak budur. Yansıyan ışınla ilgilenmek yerine, direkt kaynağın kendisinden gelen ışığı inceler. Çevre ile bir sıcaklık farkımız bulunduğundan da, kızılötesi kamerada rahatlıkla görünürüz.

*Not: Bazı kızılöte kameralar (basit kullanım için olanlar) üzerlerinde kızılötesi ışık barındıran kameralardır. Birçok kamera aslında yakın kızılötede görme yeteneğine sahiptir. Kızılötesi ışık göndererek, bunu bir aydınlatma aracı olarak kullanır. Böylece gece ortalığı gözle görünecek şekilde aydınlatmadan, ortalığı görmüş olursunuz. Fakat bu yazıda biz bunlardan bahsetmiyoruz, bizim bahsettiklerimiz daha çok termal kameralar.


Hazırlayan: Ögetay Kayalı

Referanslar
1. K. S. De Boer & W. Seggewiss, Stars and Stellar Evolution
2. <http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/wien.html>

Ögetay Kayalı

Rasyonalist kurucu, editör ve kıdemli yazar. NASA'nın APOD platformunda görevli olmak üzere, Michigan Tech. Üniversitesinde araştırma görevlisi olarak Astrofizik üzerine doktora yapmaktadır. Ege Üni. Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümünden birincilikle mezun olduktan sonra bir yıl kozmoloji üzerine yüksek lisans, ardından bir yıl da İzmir Uluslararası Biyotıp ve Genom Merkezinde Moleküler Biyoloji ve Genetik üzerine yüksek lisans yapmıştır.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button

 
Bilim dünyasındaki önemli gelişmelerden haberdar olmak için haftalık/aylık bültenimize abone olun.
Devam ederek gizlilik politikasını kabul etmiş olursunuz.