CanlılıkBiyolojiPopüler BilimYaşamZooloji

Herbivor Nedir? Herbivor Canlılar

Herbivor Nedir?

Herbivor, anatomik ve fizyolojik olarak bitki materyali (yaprak, alg vb.) tüketmeye adapte olmuş canlılardır ve diyetlerinin temelini bunlar oluşturur. Herbivorlar yaprak, çimen ve ağaç kabuğu gibi bitki materyallerini çiğneyebilmek için düz dişlere sahip olacak şekilde evrimleşmişlerdir. Türkçede otobur ya da otçul olarak da geçer.


Diş yapılarının tüketilen materyalin et veya bitki olmasına göre değişim göstermesi, aynı zamanda paleontolojik çalışmalarda geçmişte yaşayan canlıların beslenme biçimleri hakkında da bilgi sağlamaktadır.

Yalnızca bununla kalmaz, aynı zamanda herbivor canlılar onlarla mutualistik bir şekilde yaşayan bağırsak florasına da sahiptir. Bunun nedeni bitki materyalini sindirmenin, eti sindirmeye göre daha karmaşık olmasıdır. Genellikle bu bağırsak florası selüloz sindiren protozoalar veya bakterilerden oluşur.

Etimoloji

Herbivora, Latince küçük bitki ya da ot (herb) anlamına gelen herba kelimesi ile yemeyi ifade eden vorare kelimesinden türemiştir. Türkçede herbivor için otobur ya da otçul kelimesi de kullanılır.

Beslenme Biçimleri

İki temel beslenme biçimi vardır. Bunlardan birincisi yer seviyesinde bulunan otların tüketilmesi (grazing), ikincisi ise yaprak, gövde ve ağaç kabuğu gibi materyallerin tüketilmesidir (browsing). Çoğunlukla canlılar bu ikisini birden yapabilir, bu nedenle ayrımı yapabilmek için diyetlerinin en az %90’ının bunlardan birinden oluşması tanımı yapılmıştır. Örneğin bu duruma göre inekler bazen yaprak gibi materyaller tüketebilse de çoğunlukla otlama yoluyla beslendiği için birinci gruba girer.

İkisinin karışık olduğu durumda, canlının yaptığı bir seçim söz konusudur ve bu seçim genellikle canlının ağırlığıyla alakalıdır. Daha ağır olanlar daha fazla bitki materyali tüketmeye ihtiyaç duyduğundan, tükettikleri besin konusunda daha az seçici olma eğilimindedir. Bunun yanı sıra daha hafif olanlar ise öncelikle daha yüksek kaliteli besini tüketme eğilimi gösterirler.

Bu beslenme stratejisini izah edebilmek için ortaya farklı fikirler atılmıştır. Bunlardan birisi hayvanın boyutuna göre beslenme biçimini açıklayan Kleiber yasasıdır. Bu yasaya göre hayvanın boyutu büyüdükçe küçük olan hayvanlara kıyaslandığında, birim kütle başına daha az besin tüketmeleri gerekir. Bir başka deyişle canlının ağırlığı, metabolizma hızından daha hızlı artmaktadır.

Herbivorlar tükettikleri besinlere göre tıpkı karnivorlardaki gibi alt gruplara ayrılırlar.

Beslenme StratejisiBeslenmeCanlı
Algivorlar (algivores)Alglerkril, yengeç, deniz salyangozu, papağan balığı, flamingo
Frugivorlar (frugivores)Meyveleryakalı lemur, şempanze, orangutan, insan
Folivorlar (folivores)Yapraklarkoala, goril, kırmızı kolobus
Nektarivorlar (nectarivores)Nektarlarbal keseli sıçanı, sinekkuşu
Granivorlar (granivores)TohumlarHawaii ispinozu
Palinivorlar (palynivores)Polenlerarılar
Mukivorlar (mucivores)Bitki özleriyaprak bitkileri
Ksilofajlar (xylophages)Tahtatermitler

Bazı Herbivor Canlılar Listesi

  • Bazı böcekler; kelebek, ağustos böceği, yaprak zararlısı, çekirge, tırtıl
  • Bazı omurgasızlar; salyangozlar, solucanlar
  • Bazı balıklar; cerrah balığı, papağan balığı
  • Bazı sürüngenler; kaplumbağa, iguana
  • Bazı kuşlar; papağan, kakadu, kaz
  • Bazı memeliler; koala, geyik, zürafa, lama, deve, alpaka, at, eşek, zebra

Hazırlayan: Ögetay Kayalı

Referanslar
1. Wikipedia, Herbovire, <https://en.wikipedia.org/wiki/Herbivore>

Ögetay Kayalı

Rasyonalist kurucu, editör ve kıdemli yazar. NASA'nın APOD platformunda görevli olmak üzere, Michigan Tech. Üniversitesinde araştırma görevlisi olarak Astrofizik üzerine doktora yapmaktadır. Ege Üni. Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümünden birincilikle mezun olduktan sonra bir yıl kozmoloji üzerine yüksek lisans, ardından bir yıl da İzmir Uluslararası Biyotıp ve Genom Merkezinde Moleküler Biyoloji ve Genetik üzerine yüksek lisans yapmıştır.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button

Destek Olun!

Bilimi yaymamızdaki tek destekçimiz sizlersiniz.

Sizlerden gelecek ufak katkılar, birleşerek çok daha fazlasını yapmamıza yardımcı olabilir.