9.5 C
İstanbul
25 Şubat 2020
Genetik Biyoloji Yaşam

Gen Nedir?

DNA gene cover

Gen, RNA sentezi için gerekli bilgiyi taşıyan DNA bölümüdür. Her kromozom DNA’dan oluşur ve bunun spesifik bölümleri gen adını alır. Bir organizmanın tüm DNA’sı ise genom olarak adlandırılır. Genler, kodlayan bölgelerin yanı sıra regülasyon için de bölümler içerirler (sadece protein sentezi için görevli değillerdir). Bunun yanında ökaryotik genler, doğrudan bilgi içeriği sunmayan intronları da içerir. Basit bir deyimle gen, kalıtımın fiziksel ve fonksiyonel bir birimidir.

gene in chromosome
Kromozomu oluşturan DNA sarmalı ve onun bir bölümü olan gen.

Prokaryotik genlere sahip olan mikroorganizmalar, küçük genoma sahiptirler. Buna rağmen, büyük genoma sahip olanlara kıyasla görece fazla protein içerirler. Bakteriyel genler ise intron içermezler ve sıklıkla gruplar halinde düzenlenirler.

İnsanlarda genler boyut olarak, birkaç yüz DNA bazından, 2 milyondan fazla DNA bazına kadar farklılık gösterebilir. İnsan Genom Projesi (Human Genome Project), insanların 20.000 ile 25.000 arasında gene sahip olduğunu hesaplamıştır.

İnsanlar arasında çoğu gen birbirinin aynısıdır, fakat %1’den daha küçük bir birim olarak birbirimizden farklılık gösteririz. Alleller ise DNA baz dizilimlerinde ufak farklılıklar olan aynı genin farklı bir formudur. Bu ufak farklılıklar her bir bireyin kendine özel fiziksel farklılıklarına katkıda bulunur.

Bilim insanları genleri tanımak için onlara özel isimler verir. Gen isimleri uzun olabileceğinden genlere, ayrıca harflerin ve sayıların kısa kombinasyonları olan semboller atanır. Örneğin kromozom 7 üzerindeki kistik fibroz (cystic fibrosis) ile alakalı olan gene, kistik fibroz transmembran iletim regülatörü (cystic fibrosis transmembrane conductance regulator) adı verilmiştir, sembolü ise CFTR’dır.


Ögetay Kayalı

Referanslar
1. Koolman J. & Roehm K.H., Renkli Biyokimya Atlası, syf. 232
2. U.S. National Library of Medicine, What Is a Gene? <https://ghr.nlm.nih.gov/primer/basics/gene>

ilginizi Çekebilir

Balıklarda Nitrit Zehirlenmesi (Toksisitesi)

Ögetay Kayalı

Tıbbi Mikrobiyoloji: Bakterilerin Sınıflandırılması

Rasyonalist

Gözleri Teleskop Gibi Çalışan Canlı!

Mümin Can

Yorum Bırakın