Popüler BilimAstronomiEvren

Cassini’den Görkemli Satürn Fotoğrafları

Satürn, Güneş sisteminin altıncı ve belki de en görkemli gaz devi gezegenlerinden biri. Hiç kuşkusuz eşsiz halkaları onu birçoğumuz için ayrıcalıklı kılıyor. Bu halka yapısı aslında Güneş sisteminde başka gaz devlerinde de bulunsa da onlar oldukça sönük ve belirsizler. Fakat Satürn’ün halkaları, kendilerini görkemli bir şekilde gösteriyor. Bu halkalar aslında irili ufaklı taş ve toz parçacıklarından oluşuyor ve halka tek bir bütün değil, aralarında boşluklar olan bir halkalar kompleksi.

Güneş sisteminin uzak köşelerine gönderdiğimiz birçok uydu da dahil olmak üzere, özellikle Satürn’ün yörüngesine oturması için gönderilmiş Cassini uydusu sayesinde elde edilen bilimsel verilerle, gezegene ve astronomiye dair birçok yeni bilgi edindik. Aynı zamanda Cassini, bu gezegenin göz alıcı fotoğraflarını çekti. Sizler için Satürn’ün bazı fotoğraflarını derledik.


1) Satürn: Altıncı Gezegen

satürn altıncı gezegen halkaları
Görsel: NASA/JPL-Caltech/Space Science Institute

Bu görsel Cassini uzay aracı Satürn etrafındaki yörüngesinde dolanırken 2 Ocak 2010 tarihinde alınmış. Görünür bölgede çekilen bu görsel, Satürn’ün doğal renklerini yansıtıyor. Fotoğrafın sağ tarafında, yani Satürn’ün aydınlandığı tarafta Güneş olduğu için, o an geceyi yaşayan bölgesi de görünmüş. Keza bu gölgenin halkalarının üzerine düşüşü ve hatta halkaların Satürn üzerine gölge yapışı bile görülebiliyor. Bu fotoğraf yaklaşık 2.3 milyon kilometre uzaklıktan çekilmiş.

2) Hilal Satürn ve Satürn’ün Halkalarının Gölgesi

satürnün halkaları ve gölgesi
Görsel: NASA, ESA, SSI, Cassini Imaging Team

Dünya’dan bakıldığı Satürn hiçbir zaman hilal evresinde görülmez. Bir gezegende hilal evresini görebilmeniz için onun Dünya ile Güneş arasında yer alması gerekir. Fakat Cassini, Satürn’e oldukça yaklaştığı ve uygun konuma geldiği için bunu görebiliyor. Fotoğrafta halkaların gezegen üzerinde oluşturduğu gölge ve Satürn’ün gölgesinin, halkalarını nasıl da gölgede bıraktığı daha dramatik bir şekilde görülebiliyor.

3) Satürn’deki Renk Cümbüşü

satürnün mavi ve altın rengi bulutları
Görsel: NASA, ESA, JPL, ISS, Cassini Imaging Team; İşleme: Judy Schmidt

2005 yılında Cassini tarafından çekilen bu görselde, Satürn’de alışık olmadığımız türden bir renk cümbüşü var. Gezegenin kuzey yarı küresinde mavi tonlarında parlamalar görülüyor. Aslında bu durum, Dünya’da gökyüzünün mavi olmasıyla aynı nedene dayanıyor. Fakat Satürn’e doğrudan bakıldığında genellikle onun sarı rengi baskın gelip bu maviliği görmemizi engelliyor. Lakin Satürn’ün güney yarı küresinde durum aynı değil. Bu durumla ilgili hipotezler ortaya atılmış olsa da henüz nedeni tam olarak bilinmiyor.

4) Altın ve Mavi Satürn

satürn enceladus ve incecik halkası
Görsel: Cassini Imaging Team, SSI, JPL, ESA, NASA

Tıpkı bir önceki fotoğraftaki gibi Satürn’ün mavi tonlarını görüyoruz. Yine Cassini tarafından bu sefer 2006 yılında çekilen bu fotoğrafta halkaları görebildiniz mi? Cassini tam olarak halkalara dik bir konumdayken bu fotoğraf çekilmiş ve görselde boylu boyunca uzanan bir çizgi şeklinde ancak görülebiliyor. Çünkü halkalar devasa genişlikte olsalar da kalınlığı yalnızca 10 metre dolaylarında (bazen 1 kilometreye kadar çıkabiliyor). Halkaların Satürn üzerinde oluşturduğu gölgenin boyutu ise inanılmaz düzeylerde ve gezegenin kuzey yarı küresini neredeyse kaplamış. Halkaların yanındaki nokta dikkatinizi çekti mi? Bu ufak nokta yalnızca 500 kilometre genişliğindeki Enceladus uydusu.

5) Kızılötede Satürn ve Altıgen Yapısı

satürnün altıgen bulut yapısı
Görsel: NASA, JPL-Caltech, SSI; İşleme: Maksim Kakitsev

2014 yılında Cassini tarafından kızılöte bölgede çekilen bu Satürn fotoğrafında, gezegenin atmosferik yapısındaki birçok detay göze çarpıyor. Fakat esas göze çarpan yapı kutuptaki altıgen yapısı. Bu yapının nasıl oluştuğu ve varlığını koruduyla ilgili birçok hipotez ortaya atıldı ve çalışma ortaya kondu. Bazı açıklamalar gayet iyi dursa da hala tam olarak bir fikir birliği oluşmuş değil.

6) Satürn’ün Gölgesinde

satürnün gölgesinden güneş tutulması
Görsel: Cassini Imaging Team, SSI, JPL, ESA, NASA; APOD

Cassini uydusu 2006 yılında yalnızca 12 saatliğine Satürn’ün gölgesinin içerisindeydi. Bulunduğu yerden Güneş’i örterek tutulmaya sebep olan Satürn’ün bu muhteşem, parıldayan fotoğrafını çekti. Güneş’in parıldamasının bir ucu fotoğrafta gezegenin sol altında görülebiliyor. Halkaların hemen sol üstünde belli belirsiz görülen nokta dikkatinizi çekti mi? O soluk mavi nokta, dünyamız.


Hazırlayan: Ögetay Kayalı

Kapak görseli: NASA, ESA, SSI, Cassini Imaging Team

Daha fazlası için:

  1. APOD, NASA: https://apod.nasa.gov/cgi-bin/apod/apod_search
  2. Solar System, NASA: https://solarsystem.nasa.gov/planets/saturn/galleries/

Ögetay Kayalı

Rasyonalist kurucu, editör ve kıdemli yazar. NASA'nın APOD platformunda görevli olmak üzere, Michigan Tech. Üniversitesinde araştırma görevlisi olarak Astrofizik üzerine doktora yapmaktadır. Ege Üni. Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümünden birincilikle mezun olduktan sonra bir yıl kozmoloji üzerine yüksek lisans, ardından bir yıl da İzmir Uluslararası Biyotıp ve Genom Merkezinde Moleküler Biyoloji ve Genetik üzerine yüksek lisans yapmıştır.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button

Reklamları Kaldırdık!

Tek bir amacımız var: Ülkemizdeki eğitim seviyesini yükseltmek.

Bu nedenle sizi rahatsız eden, dikkatinizi dağıtan ve okumanızı zorlaştıran reklamları tamamen kaldırdık. Lakin masraflarımızı karşılayıp, daha fazlasını yapabilmek için sizlerin bağışlarına ihtiyacımız var.

Bizimle ilgili daha fazlasını öğrenmek için, hakkımızda sayfamıza göz atabilir, bağışta bulunmak için Patreon sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.