Astronomi

1 Astronomik Birim (AB) Nedir?

Astronomik birim (ya da astronomi birimi), astronomide çok sık kullanılan uzaklık birimlerinden biridir. Dünya ve Güneş arasındaki mesafe olan yaklaşık 150 milyon kilometrelik mesafeyi ifade eder. Kısaca AB olarak yazılır.

Fakat Dünya, Güneş etrafında dolanırken, Güneş’e yaklaşıp uzaklaşmaktadır. Dolayısıyla bu mesafe sabit olmadığından, astronomik birimin değeri, en uzak ve en yakın olduğu değerin ortalaması olarak alınır. Tam değeri 149,597,870,700 metredir.

1 astronomik birim = 149,597,870,700 metre

astronomik birim astronomi birimi dünya güneş
1 Astronomik Birim (ya da Astronomi Birimi) Güneş ile Dünya arasındaki ortalama mesafedir. Görsel: Universe Sandbox

Astronomik birimin (astronomi biriminin) tanımladığı uzaklık ölçüsü, astronomik ölçeklerde bile oldukça ufak kaldığından, genellikle Güneş sistemi boyutlarındaki tanımlamalarda kullanılır. Örneğin bir gezegenin yıldızına olan uzaklığını astronomi birimi cinsinden ifade etmek oldukça akla yatkındır. Böylelikle Dünya’dan alışık olduğumuz mesafeyle bir kıyaslama yapabiliriz.

Sembolik olarak kısaca AB olarak gösterilir, İngilizcede ise AU (astronomical unit) olarak ifade edilir.

Astronomi Birimi Dönüşümleri

  • 149,597,870,700 metre
  • 92.955807 milyon mil
  • 499.004 ışık saniyesi (ya da yaklaşık 8.3 ışık dakikası)
  • 4.8481368×10−6  parsek
  • 15.812507×10−6 ışık yılı

Bazı Gök Cisimlerinin Astronomik Birim Cinsinden Değerleri

Gök Cismi / Olgu AB Cinsinden Boyut Yorumlar ve Referans Noktaları
Dünya’nın çevresi 0.0003 Ekvatorda Dünya’nın çevresi 40,075 km
Işık saniyesi 0.002 Işığın bir saniyede kat ettiği yol
Ay’ın uzaklığı 0.0026 Apollo görevleri için gitmek 3 gün sürmüştür
Güneş’in yarıçapı 0.005 695,500 km ya da Dünya’nın yarıçapının ~110 katı
Lagrange noktası 0.01 L2 Lagrange noktası Dünyadan 1.5 milyon km
Işık dakikası 0.12 Işığın bir dakikada kat ettiği yol
Merkür 0.39 Güneş’ten ortalama uzaklık
Venüs 0.72 Güneş’ten ortalama uzaklık
Dünya 1.00 Güneş’ten ortalama uzaklık (Güneş ışığı 8 dakika 19 saniye yolculuk ediyor).
Mars 1.52 Güneş’ten ortalama uzaklık
Ceres 2.77 Güneş’ten ortalama uzaklık. Asteroid kuşağındaki tek cüce gezegen.
Jüpiter 5.20 Güneş’ten ortalama uzaklık
Işık saati 7.2 Işığın bir saatte kat ettiği yol
UY Scuti yarıçap 8.5 Bilinen en büyük yıldızın yarıçapı (Güneş’ten 1708 kat büyük)
Satürn 9.58 Güneş’ten ortalama uzaklık
Uranüs 19.23 Güneş’ten ortalama uzaklık
Neptün 30.10 Güneş’ten ortalama uzaklık
Kuiper kuşağı 30 Güneş’ten kabaca bu kadar uzaklıkta başlıyor.
Voyager 1 uydusu 149 2020 yılında Güneş’ten uzaklığı
Işık günü 173 Işığın bir günde aldığı yol
Işık yılı 63,241 Işığın bir yılda (365.25 günde) aldığı yol
Oort bulutu 75,000 Dış limitinin Güneş’ten yaklaşık uzaklığı
Parsek 206,265 Bir parsek (1 pc = 3.26 ışık yılı)
Proxima Centauri 268,000 Güneş’e en yakın yıldız
Galaktik merkez 1,700,000,000 Güneş’in Samanyolu’nun merkezine olan uzaklığı

Hazırlayan: Ögetay Kayalı

Referanslar
1. Serdar Evren, Ege Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü, Astronomiye Giriş ders notları

Kapak görseli: Background photo created by mindandi – www.freepik.com

Bu yazı ilk olarak 9 Temmuz 2017 tarihinde yayınlanmıştır.

Ögetay Kayalı

Rasyonalist kurucu, editör ve kıdemli yazar. NASA'nın APOD platformunda görevli olmak üzere, Michigan Tech. Üniversitesinde araştırma görevlisi olarak Astrofizik üzerine doktora yapmaktadır. Ege Üni. Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümünden birincilikle mezun olduktan sonra bir yıl kozmoloji üzerine yüksek lisans, ardından bir yıl da İzmir Uluslararası Biyotıp ve Genom Merkezinde Moleküler Biyoloji ve Genetik üzerine yüksek lisans yapmıştır.
Başa dön tuşu