Odak Birleştirme Yöntemi (Focus Stacking)

Gündelik hayatımızda fotoğrafçılıkta, bazen öndeki nesne netken, arka plan flu olur. Dilenirse, diyafram ayarıyla oynanarak, arka plan da net hale getirilebilir. Bu durum, çekmek istediğiniz fotoğraf karesine göre, kameranın ayarlarıyla oynayarak kontrol edilebiliyor. Astrofotoğrafçılıkta ise, gök cisimleri bize aşırı uzaktadır. Bu sebeple, bir kere odağı yakaladığınızda, tüm gök cisimleri görüntüde net bir hal alır. Fakat mikrofotoğrafçılıkta bu durumu kontrol etmek biraz daha zor.

Konu ile objektif ne kadar yakın ise, alan derinliği o kadar çok hissedilir.

Mikroskobun optik doğası gereği, görüntüde oluşan alan derinliği çok azdır. Görüntünün net olduğu bölge, çok ince bir katmandan oluşur. Bu yüzden, örneklerimizi lam ile lamel arasına sıkıştırarak inceler, eğer cisimler büyükse, mikrotom gibi aygıtlar kullanarak ince kesitlere böleriz. Aksi takdirde, yüksekliği olan bir cisme bakmak istediğimizde, tek seferde yalnızca bir bölgesi net görünür. Bundan dolayı, cismin tamamını görmek için, sürekli odak ayarıyla oynamamız gerekir. Fakat cismi, tek bir seferde tamamen net bir halde görmek mümkün değildir.

Bu durum, mikrofotoğrafçılıkta ciddi bir problem teşkil ediyor. Çekmek istediğiniz nesnenin, tamamının net olmasını istiyorsunuz, fakat bu netliği tek bir karede yakalamanız imkansız. Burada teknoloji devreye girerek, keskin bir çözüm üretiyor. Çektiğimiz nesneyi, alan derinliğine göre, ayrı ayrı katmanlar halinde birçok fotoğraf karesi olarak çekiyoruz (üstte). En başta üst bölge netken, her bir karede odak ayarıyla adım adım ilerleyerek, aşağıya doğru netleşen kareler çekiyoruz. Böylelikle elimizde birçok kareden oluşan, fakat katman katman her bölgenin net olduğu bir fotoğraflar dizisi elde ediyoruz. Zerene Stacker gibi bir yazılım da, bu kareleri birleştirerek, tamamı net olan tek bir fotoğraf karesi olarak bunu bize veriyor.

Aşağıdaki dört karede, birleştirme sırasında bir karede nasıl netlik sağlandığını görebilirsiniz. Solda tek kareler, sağda birleştirilme aşamasındaki sonuç karesi.

Teknik Detaylar

Başlangıçta her ne kadar muhteşem bir çözüm gibi görünse de, birçok kareyi birleştirmenin bazı olumsuz sonuçları bulunuyor. Her şeyin başında, çekilen karelerde elde edilen gürültüler de birikerek, görüntü kalitesinin düşmesine sebep oluyor. Daha çok yakınlaştırmanın oluşturduğu, düşük alan derinliği, daha çok sayıda fotoğraf çekmeyi gerektirirken, daha fazla fotoğrafın kaliteyi düşürüyor olması, işin profesyonellik gerektiren tarafı oluyor.

Böyle noktalarda olabildiğince iyi bir aydınlatma elde ederek, düşük ISO değeri ve yüksek enstantane hızında çekim yapmak, gürültünün azaltılması yönünde ciddi bir katkı sağlıyor. Bunun yanında, odak ayarının hassaslığı da oldukça önemli. Kaçırılan odak noktaları, görüntünün bozulmasına sebep olabiliyor. Birçok makrofotoğrafçı, bu sebeple sistemlerini elektronik bir odak ayarı üzerinde yapıyor. Mikrofotoğrafçılık ile ilgileniyorsanız, hassas bir mikro vida, kesinlikle ihtiyaç duyacağınız bir özellik olacaktır. Üzerindeki sayısal değerler sayesinde, ne kadar çevirmeniz gerektiğini rahatlıkla ölçebilirsiniz.

Büyük yakınlaştırmalar, büyük ışık kayıpları da demek. Makro cisimleri mikroskopta alttan aydınlatamadığımız için, yine iyi bir ışık kaynağı ihtiyacı doğuyor. Bu ışık kaynağı, aynı zamanda cisim üzerinde parlamalara sebebiyet de vermemeli. Dahili bir flaş kullanmak, faydalı bir çözüm olabilir. Elbette bunları, üstte aydınlatması olmayan compound mikroskoplar için öneriyoruz. Eğer stereo mikroskop kullanıyorsanız, fazla yakınlaştırma olmayacağı için, aydınlatma yeterli gelebilir. Fakat yine de ISO'dan kısmak, size fazladan ışık ihtiyacı doğuracaktır.

Bir yandan katman katman birleştirmenin getirdiği hareket kısıtlılığı problemiyle de yüzleşmek zorundasınız. Bu çekimler sırasında bazen bir saat çekim yapmanız gerekiyor. Bu kareleri üst üste eklediğiniz için, bu sırada nesneniz hiç hareket etmemeli. Çevrenizdeki rüzgar gibi harekete sebep olan etmenlerden kurtulmalısınız. Bazen kazara tablaya çarpmanız, her şeyi baştan almanıza sebep olabilir!

Bunlar gibi birçok teknik detay, mikrofotoğrafçılıkta gereken profesyonelliği, tatlı bir uğraş haline getiriyor. İstediğiniz karenin tek seferde elde edilememesi, birçok farklı metot düşünerek geliştirmek ve bunları tekrar tekrar denemek, öğretici ve geliştirici hobilerden biri olarak listede güzel bir yeri hak ediyor.

Hazırlayan: Ögetay Kayalı
Görseller ve İçerik Desteği: Emre Can Alagöz

Ögetay Kayalı

Astronom. Özel ilgi alanı teorik kozmoloji, özellikle Einstein'ın görelilik kuramının modifiye edilmesi (modified gravity) üzerine uğraşıyor. Bunların yanında ender bulduğu zaman aralıklarında kafasına esince programlama, 3B modelleme, makineler, tasarım, fotoğrafçılık, resim ve satranç ile de ilgileniyor.

Ögetay Kayalı 120 makale yazdıÖgetay Kayalı tarafından yazılan tüm makaleleri gör