Kıvırcık Saç Nasıl Oluşur?

Kıvırcık saça sahip olmak pek çok insanın hayalini süsler. Hatta bu sebeple birçok kişi kuaför salonlarında saatlerini harcar. Bu amaçla saçlara perma, maşa gibi pek çok değişik işlem uygulanır. Kıvırcık saçlı insanlar ise bu işlemlere gerek duymadan, saçlarının bukle bukle olmasını sağlayan mekanizmaya doğuştan sahiptirler.

Saçın düz veya kıvırcık olmasını sağlayan en temel faktör ise genetiktir. Saç şeklini çok büyük bir oranda genetik şifrelerimiz belirliyor. Kıvırcık saç geni, düz saç genine baskındır. Buna rağmen çevrenizde gördüğünüz insanlar daha çok düz saçlı olabilir. Saçın tipi, çoklu allel genler tarafından belirlenir. Allel dediğimiz kavram, farklı özelliklere sahip bir genin alternatif formu veya formlarıdır. Yani bu değişik alleller sayesinde saçın tipi çok değişik formlarda olabilir. (Düz ve kıvırcıklık dışında saçın dalgalı olması gibi.) Bu genlerdeki varyasyonlar da değişik ortamlarda değişik oranlarda bulunabilir. Bu oran, bulunduğunuz ortama, ülkeye hatta kıtaya göre değişir. Kıvırcık saç Afrika’da yaygın olmasına rağmen, Asya’da nadir görülür. Avrupa’daki araştırmalara göre Avrupalıların yüzde 45’inin düz saçlı, yüzde 40’ının dalgalı saçlı ve yüzde 15’inin de kıvırcık saçlı olduğu belirlenmiştir.

Kıvırcık saç Afrika’da çok yaygın olmasına rağmen, beyazlar arasında görülme oranı sadece yüzde 15 civarındadır.

Diğer bir faktör ise saç foliküllerinin yapısı. Folikül, saçın içinde büyüdüğü yapıdır. Yapılan son araştırmalara göre bu foliküllerin şekli, saçın şeklini de etkiliyor. Eğer foliküllerin şekli simetrikse (yuvarlak), saç folikülden düz çıkıyor. Eğer C-şeklinde veya yassıysa kıvırcık; ovalse de dalgalı oluyor.

Ve en son faktör de saçta bolca bulunan keratin proteini. Keratin, iç ve dış yüzeylerinde bulundurduğu yüksek orandaki hidrofobik amino asitlerden ötürü suda çözünmeyen, lifsi yapıdaki güçlü ve esnek bir protein türüdür. Keratin aynı zamanda yüksek miktarda sistein amino asidi de içerir. Saçtaki bu amino asitlerin R gruplarının (yan gruplar – sülfür atomları içerir) birbirine yakın olmaları durumunda, saça kıvrım veren kovalent karakterde disülfit bağları oluşur. Keratin proteinleri de birbirlerine disülfit bağlarıyla bağlanırlar. Saçta ne kadar çok disülfit bağı olursa, saç o kadar kıvrımlı olur.

Saçın folikül yapısına da bağlı olarak, simetrik folikülden çıkan düz saçta bu amino asitlerin R grupları yaklaşıp disülfit bağı oluşturamadıklarından, saç düzlüğünü korur. Fakat kıvırcık saçın yassı olan folikülleri, bu amino asitlerin R gruplarını birbirine yaklaştırıp arada disülfit bağlarının oluşmasına izin vererek saçın kıvırcık yapısına katkıda bulunur.

Kıvırcık Saça Fön Çekip Düzleştirdiğinizde Ne Oluyor?

Kıvırcık saça fön çekerseniz, saça yoğun bir şekilde ısı uygulamış olursunuz ve bu sayede saçın yapısındaki kimyasal bağlar (disülfit bağları ve hidrojen bağları) kırılır.

Perma işleminde de aynı durum geçerlidir. Saç uygun bir şekilde sarılır. Saça, içinde indirgeyici bir madde içeren (ki bu madde çoğu zaman sülfidril (-SH grubu olur) bir çözelti ısıyla birlikte uygulanır. Bu indirgeyici madde disülfit bağlarını, nemli ısı da hidrojen bağlarını kırar. Belirli bir süre sonra indirgeyici madde saçtan uzaklaştırılır, disülfit köprülerinden geriye kalan sistein kalıntıları kendiliğinden disülfit ve hidrojen bağları oluşturabilsin diye yükseltgeyici bir madde uygulanır. Böylece saç istenen şekilde kıvırcıklaştırılmış olur.

Bu iki durum da geçici olmakla birlikte, eğer bu işlemler çok uygulanır ve saç çok fazla ısıya maruz bırakılırsa, saçtaki kimyasal etkileşimler kalıcı olarak zarar görebilir. Bu da saçın orijinal şekline dönememesi ve saç yapısının zarar görmesi demektir.

Fön Çekilmiş Bir Saçı Islattığınızda Neden Kıvrılır?

Hidrojen bağları, disülfit bağları kadar güçlü olmamasına rağmen yine de saçın kıvrılmasında etkin kuvvetlerdir. Bu bağlar saçınızı her yıkayıp kurutuşunuzda, birbirine komşu keratin proteinleri arasında kırılır ve yenileri oluşur.

Hidrojen bağları; keratin proteinlerindeki moleküller, su molekülleriyle aralarında zayıf bir etkileşim olduğunda oluşur. Böylece dolaylı yoldan iki keratin proteini de bağlanıp bir araya gelir. Keratinler arasında bu bağ ne kadar çok olursa, saç da o kadar kıvrılır.

Yani su molekülleri saç tarafından emilir ve hidrojen bağları oluşur. Böylece saç düz şeklinden kıvrımlı hale dönüşür.

Devrim Yağmur Durur

Kaynaklar
1- http://www.smithsonianmag.com/…/why-humidity-makes…/…
2- http://learn.genetics.utah.edu/…/inheritance/observable/
3- Lehninger Biyokimyanın İlkeleri – David L. Nelson, Michael M.Cox, 5.Baskı

Devrim Yağmur Durur

Ege Üniversitesi - Biyokimya 4. Sınıf Öğrencisi. Kanserli dokuların tedavisi üzerine araştırmalarda çalışıyor. Argefar, faz öncesi biriminde çeşitli çalışmalarda görev aldı. Ayrıca AIDS gibi bağışıklık sistemi baskılayan hastalıklar üzerine ilgi duyuyor.

Devrim Yağmur Durur 7 makale yazdıDevrim Yağmur Durur tarafından yazılan tüm makaleleri gör