Gezegen Nedir?

Gezegen genel tanımıyla, bir yıldız veya yıldız kalıntısı etrafında yörünge izleyen gök cisimlerine denir. Ancak bir gök cismini, gezegen olarak tanımlamak biraz zor bir iştir. Çünkü, bu tanıma aynı zamanda, asteoridler ve kuyrukluyıldızlar da uyar. Başlangıç olarak 3 maddeyle başlayalım:

Bir gezegen,

  • Kendi kütle çekimi sayesinde küresel yapı oluşturacak kadar ağır olmalıdır.
  • Termonükleer füzyona sebebiyet vermeyecek kadar da hafif (bir yıldıza göre) olmalıdır.
  • Çevresini gezegen oluşumundan kalan gaz ve tozlardan temizlemiş olmalıdır.

Uluslararası Gök Bilim Birliği (IAU) tarafından yapılan bu tanımlamaya göre, Güneş Sistemi'mizde 8 adet gezegen bulunuyor. Bunlar; Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün'dür. Bu gezegenlerin 6'sının da kendilerine ait doğal uyduları bulunuyor. Bu gezegenler incelendiğinde ise 2 alt ayrı kategoriye ayrılırlar;

  • Kayalık Gezegenler (Merkür, Venüs, Dünya, Mars)
  • Gaz Devi Gezegenler (Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün)

Bunlar dışında zamanında gezegen olarak tanımlanan Plüto, Ceres, Pallas, Vesta gibi Güneş Sistemi objeleri artık gezegen olarak tanımlanmıyor. 2005'te Astronom Mark Brown tarafından keşfedilen ve Plüto'dan daha büyük ve ağır olan Eris ve uydusu Dysnomia bu tanımlamanın yeniden düzenlenmesi gereğini ortaya çıkarttı zira; Eris, Güneş Sistemi'mizdeki en büyük 9. gök cismidir.

Ayrıca gezegenlerin, yörüngeleri üzerinde bulunan artıkları süpürüp süpürmediği de önemlidir. Bunun yanında bir de yörünge eğikliği önem teşkil ediyor. Tüm bu gelişmeler ışığında Plüto'nun da bir cüce gezegen olduğu konusunda fikir birliği sağlandı.

Ötegezegenler

Güneş Sistemi dışında yer alan başka yıldız sistemlerindeki gezegenleri ötegezegen adıyla tanımlıyoruz. 2009'da NASA, başka yıldızların yörüngelerindeki Dünya benzeri gezegenleri keşfetmek için, yörüngeye Kepler Uzay Teleskobu'nu yerleştirdi ve araştırmalar derhal sonuç verdi. Keşfedilen ötegezegen sayısı, günümüzde binleri buluyor ve bu sayı her geçen gün artıyor. Evrende milyonlarca gökada, bu gökadalarda milyonlarca yıldız ve bu yıldızların bir nevi uydusu olan onlarca gezegen olduğu düşünülürse keşfettiğimiz ötegezegen sayısı eksponansiyel bir şekilde artacak gibi gözüküyor.

Ozan Toyran 

Referans
http://www.space.com/25986-planet-definition.html