Evrendeki En Büyük Boşluk Sandığımız Şey Olmayabilir

Evrenin arka plan ışınımında, alışılmadık derecede soğuk bir bölge vardır. Büyük Patlama'nın hemen sonrasından bu zamana kadar varlığını sürdüren bu bölgeye soğuk leke (cold spot) adı verilmektedir.

Büyük Patlama'dan yaklaşık 400.000 yıl sonradan gelen artık ışınıma kozmik mikrodalga arkaplanı ışınımı (CMB-R) denir ve belirgin veya belirgin olmayan sıcaklık farklılıklarıyla doludur. Ancak soğuk leke, kendisinin neden çevresinden bu denli daha soğuk olduğunu henüz açıklayamayan bilim insanları için gizemli kalmaya devam etmiştir.

Bu sıcaklık sapması ile –ki çevresinden 0.00015 derece (0.00027 Fahrenheit) daha soğuk olduğu ölçülmüştür– bilim insanları, soğuk lekenin 1.8 milyar ışık yılı büyüklüğünde ve barındırması gerekenden yaklaşık 10.000 daha az gökada barındıran dev bir süper boşluk olduğunu öne sürmüşlerdir.

Yapılan önerme, soğuk lekenin evrenin diğer yerlerinden %20 daha az madde içermesiyle birlikte en büyük boşluk olduğunu gösteriyordu. Ancak İngiltere'nin Durham Üniversitesindeki astronomların gerçekleştirdiği çalışma, soğuk lekenin aslında bir süper boşluk olmayabileceğini gösterdi.

Ekip, Anglo-Avustralyalı teleskobunu kullanarak 7.000 gökadanın kırmızıya kaymasını (uzaklaşma hızını) inceleyerek, evrenin genişlemesi sebebiyle Dünya’dan uzaklaşmakta olan ışık kaynaklarını inceledi. Bu yeni verilerle, standart kozmoloji teorisinde soğuk lekeyi açıklayabilecek bir süper boşluk konsepti olmadığını ortaya attılar. Onlara göre soğuk lekenin kendisi gökadalardan yoksun bir süper boşluk yerine, direkt gökada kümeleri tarafından çevrelenmiş küçük boşluklardan meydana gelmektedir.

Bahsedilen yapıyı sabun köpüğüne benzeterek, küçük boşluklardaki tüm madde yoğunluğunun (gökada kümeleri ile birlikte alındığında) evrenin diğer bölgelerinde (soğuk lekenin dışındaki tüm bölgeler) bulunan yoğunluklar ile hemen hemen aynı olduğunu söylemektedirler.

Ekibin üyelerinden Ruari Mackenzie: “Saptanan boşluklar soğuk lekeyi standart kozmoloji altında açıklayamaz. Gelecekte bazı standart dışı modeller ikisini bir araya getirmek için önerilebilir. Ancak verilerimiz şimdilik bunu sağlam bir şekilde engellemektedir” diye belirtti.

Araştırmacılar soğuk lekenin standart kozmolojideki rastgele değişkenlikler nedeniyle ortaya çıkmış olma ihtimalinin ellide bir olduğunu düşünmektedirler. Bunun haricinde ise soğuk lekenin oluşumu için daha egzotik açıklamalar aramamız gerektiğini de...

Astronom Tom Shanks’in açıklaması: “Belki de bunlardan en ilgi çekici olanı, soğuk lekenin evrenimiz ile başka bir evrenin (kabarcık çoklu evren modeli) çarpışması sonucu oluştuğudur”. Çoklu evrenler fikri –evrenimizin kendi kabarcığında bulunduğu ve diğer paralel evrenlerin de kendilerininkinde bulunduğu durum–sadece teoridedir. Fakat bilim insanları bu teoriyi hipotetik olarak destekleyen bazı garip bulgulara her zaman dikkat çekmektedir. CMB’deki dalgalanmalar buna örnek gösterilmektedir.

Araştırmacılar böyle bir durumun direkt  kanıtı olmadığı konusunda elbette hemfikirler. Ancak alışılmadık da olsa boşluk fikrinin bir ihtimal olduğunu ve dengeyi standart dışı açıklamalara doğru götürdüğünü söylemekteler.

Shanks: “Eğer CMB verileri daha detaylı analiz edilirse bu durumu ispatlayabilir. Soğuk leke çoklu evrenlerin ilk kanıtı olarak kabul edilebilir. Milyarlarca evren var olabilir, bizim evrenimizle birlikte…”

Kısacası soğuk lekenin orada nasıl var olduğunu kesin bir şekilde bilemiyoruz. Hakkında daha fazla bilgi edindikçe ve yeni CMB verileri ile ileride mutlaka şaşırtıcı sonuçlar elde edilecektir. Bunun için sabırsızlanıyoruz.

Çeviren: Emir Haliki

Referanslar ve İleri Okuma
1. The Largest Void in The Universe Might Not Be What We Think It Is
<http://www.sciencealert.com/the-largest-void-in-the-universe-might-not-be-what-we-think-it-is>
2. <https://academic.oup.com/mnras/article/doi/10.1093/mnras/stx931/3752440/Evidence-against-a-supervoid-causing-the-CMB-Cold>

Yorumlar

yorumlar

Emir Haliki

Ege Üniversitesi Fen Fakültesi - Fizik Bölümü Doktora Öğrencisi. Karmaşık sistemler, genetik düzenlenme mekanizmaları ve ağ analizleri çalışma alanı. Aynı zamanda matematik, sayısal çözümleme, biyoloji ve astronomi de ilgi alanları. Bunların yanında zaman zaman amatör olarak gözlemsel astronomi, doğa yürüyüşleri, oyun motorları tasarımları ile ilgileniyor.

Emir Haliki 16 makale yazdıEmir Haliki tarafından yazılan tüm makaleleri gör