24 C
İstanbul
19 Eylül 2018
Evren Gezegenli Sistemler Gök Mekaniği Popüler Bilim

Bilim İnsanlarından Çılgın Ay Oluşumu Teorisi

Ay'ın oluşumuyla ilgili en genel kanı Ay'ın, Dünya ile herhangi bir gök cismi arasında gerçekleşmiş bir çarpışmanın sonucu olduğu üzerinedir. Fakat yeni çıkan bir makale uydumuzun buharlaştırılmış gezegenler zincirinden oluşmuş olabileceğini öne sürerek, çarpışma teorisine dair bazı açıklanamayan durumlara cevap getirebilir gibi görünüyor.

Sinestiya adı verilen ve hala sadece kuramsal olan buharlaştırılmış gezegen oldukça yeni bir kavramdır. Sinestiya, kayalık gezegenlerin yapısını oluşturabilecek halka biçimli, hızla dönen kaya bulutu ve tozdan oluşan bir yapıyı ifade eder.

Harvard yüksek lisans öğrencisi Simon Lock ve Kaliforniya Üniversitesi Davis öğretim üyesi gezegen bilimci Sarah Stewart tarafından geçen yıl yayımlanan bir makaleye göre, öngezegensel diskin içindeki iki gezegen büyüklüğünde nesneler çarpıştığında sinestiya meydana gelir ve bu erimiş bir çekirdeğin etrafında dönen sıvı ile yumru halindeki sıcak toz bulutuyla sonuçlanır. Sonrasındaysa yeni bir gezegen oluşturmak üzere kendi çekiminin altında geri çökerek toplanır.

Bir gezegenin yapısı (A), gezegen ve disk (B), sinestiya (C). Görseldeki cisimlerin hepsi aynı kütleye sahiptir. (Simon Lock ve Sarah Stewart)

Lock ve Stewart tarafından da yönetilen bu araştırmaya göre Ay'ın, Dünya’nın yörüngesinde 4.5 milyar yıl önce Theia adı verilen Mars büyüklüğündeki bir cisimle çarpışmasının aksine, Dünya’nın sinestiyası içinde oluştuğunu öne sürüyor. Ay ve Dünya, kopuk yığınlar ile birbirini tutan benzer elementlerden oluşmuştur ama gizemini koruyan bir takım farklılıklar vardır. Örneğin Dünya'ya kıyasla Ay; bakır, potasyum, sodyum ve çinko gibi elementleri daha az barındırır. Lock “Bunun için iyi bir açıklama yapılmamıştı” diye ekliyor.

Lock ve Stewart’ın teorisinde, Theia hala var olabilir ve Dünya ile çarpışmış olabilir. Ancak en nihayetinde Ay’a dönüşen bir halka oluşturmak için şekillendirici gezegenden kopmaktan ziyade onu parçalayarak bir sinestiya yaratmış olmalıdır. Lock “Zamanla bütün yapı küçülür ve Ay buhardan meydana gelir” şeklinde durumu ifade ediyor. En sonunda, bütün sinestiya yoğunlaşır ve geriye kalan Dünya’nın günümüzdeki bildiğimiz halini şekillendiren dönmekte olan sıvı kayalardır.

Bu çalışmanın elbette hala devam ettiğini belirtmemiz gerekiyor. Henüz sinestiyalar hiç gözlenmedi ve var olduklarından emin olmamız için gözlemini yaparak bu durumun kanıtlanması gerekiyor. Aynı zamanda, Ay’a ait maddelerin test edilmesi, senaryonun ne kadar mümkün olduğunu tahmin etmede bizlere yardımcı olabilir.

Lock “Bu temel bir model. Ay’ı şekillendirecek olan her sürecin hesaplamasını yaptık ve modelin işe yarayabileceğini gösterdik ama teorimizde daha fazla sorgulama gerektirecek çeşitli hususlar var. Örneğin, Ay bu buharın içindeyken buhara ne yapar? Ay buharı nasıl dağıtır? Buhar Ay’dan nasıl akıp geçebilir? Bunların hepsi geriye dönüp daha detaylı olarak incelememiz gereken şeylerdir” diye belirtiyor.

Çeviri: Didem Solmaz


Referanslar
1. ScienceAlert, Scientists Have a Crazy New Hypothesis About The Origin of The Moon,<https://www.sciencealert.com/moon-formation-theory-synestia-planetary-science-earth>

Related posts

Robotlar Küçük Şehirlerde İşsizliği Daha Fazla Etkileyecek!

Mümin Can

Kozmoloji: Genel Görelilik Teorisinin Gözlemsel Testleri

Ögetay Kayalı

Evrenin Genişlemesinin Çok Hassas Ölçümleri Yapıldı

Rasyonalist

Yorum Bırakın